Antroposofie & Allergie
door Elmar Veenman
Dieneke Schram-Bijkerk is gepromoveerd aan de Universiteit van Utrecht met haar proefschrift “Microbial agents, allergens and atopic diseases - contributions to the PARSIFAL study”.
Kinderen die antroposofisch worden opgevoed, hebben minder last van astma en allergieën. Waar ligt dat aan? Minder vaccinaties, meer viezigheid, minder antibiotica? Aan de huisstofmijt ligt het niet, het ligt eerder aan de medische terughoudendheid.
Bij ‘boerenkinderen’ komt allergie nog minder voor, maar bij hen lijkt er iets anders aan de hand.
“Toen ik nog op school zat, was me wel duidelijk wat een ‘soof’ was. Ze waren meestal zwaar
op de hand: bogen met de mondhoeken richting aarde en wenkbrauwen richting hemel.
Vrouwelijke exemplaren herkende je aan knotjes, lange rokken en wijde verhullende jasjes, het liefst in lila. De mannelijke herkende je vooral aan het dragen van
sandalen in de winter. Wanneer de visuele kenmerken niet duidelijk genoeg waren, kon je altijd nog ruiken of er een echte ‘soof’ in de buurt was. De echten gingen namelijk niet graag in bad.”
Aldus de moeder van een kind dat naar een Vrije School gaat. Ze wordt geciteerd in het proefschrift van Dieneke Schram-Bijkerk, die voor haar promotieonderzoek onder meer met een stofzuiger langs antroposofische huishoudens trok. Het onderzoek van Dieneke
maakt deel uit van een groter project in vijf Europese landen -Duitsland, Nederland, Oostenrijk,
Zweden en Zwitsterland. “In dit project draait het enerzijds om de vraag of kinderen uit
antroposofische gezinnen minder last hebben van allergie en astma dan niet antroposofische kinderen en aan welke factoren dit dan ligt. ” vertelt ze. “In het Zweedse onderzoek zijn aanwijzingen in die richting en ons werk bevestigt dat. Bij scholieren op Vrije Scholen komt een kwart minder allergie voor dan bij leeftijdsgenootjes die naar andere scholen in de omgeving gaan.”
De relatie tussen allergie en astma staat niet één tot één, legt ze uit. Bij zes tot acht van de tien kinderen met een piepende ademhaling wordt de luchtwegvernauwing veroorzaakt door een allergische reactie. Allergie is een overdreven reactie van het afweersysteem op stoffen die van zichzelf weinig schade kunnen aanrichten. Stuifmeel (pollen) is wat dat betreft berucht en ook uitwerpselen van de huisstofmijt en huidschilfers van katten zijn goed in het uitlokken van allergische reacties. Waarom leidt de ene leefwijze tot meer allergie dan de andere? De groots opgezette studie in de vijf Europese landen geeft daar helaas geen helder antwoord op, zegt de promovendus.
“Er wordt alweer een hele tijd vermoed dat te weinig blootstelling aan viezigheid allergie in de hand werkt”, zegt Schram-Bijkerk. “Dat is de bekende ‘hygiëne-hypothese’. Maar in hoeverre dat klopt en om welk soort viezigheid het gaat is nog steeds niet goed duidelijk. Ik heb het stof uit heel veel huizen geanalyseerd en wat bleek? Er waren geen duidelijke verschillen tussen
antroposofische huishoudens en ‘gewone’ huizen. De hoeveelheid bacteriën, huisstofmijtenpoep, schimmelstoffen, irriterende deeltjes van honden: ze waren gelijk en dus geen verklaring voor de verschillen in allergie.
Nieuwsgierig geworden naar de rest? Neem dan een abonnement en u krijgt het blad ieder kwartaal thuisgestuurd, of bestel dit tijdschrift.